Rozporządzenie PPWR – co warto wiedzieć?
Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) to jedna z największych zmian w unijnym prawie dotyczącym opakowań od ponad 30 lat. Nowe przepisy wprowadzają jednolite wymagania dla wszystkich państw członkowskich i nakładają na przedsiębiorców szereg nowych obowiązków związanych z projektowaniem, produkcją, importem oraz wprowadzaniem do obrotu opakowań i produktów w opakowaniach.
Choć większość przepisów zacznie obowiązywać od 12 sierpnia 2026 r., już teraz przedsiębiorcy powinni przygotować się do nadchodzących zmian. PPWR wpływa bowiem nie tylko na producentów opakowań, ale również na importerów, właścicieli marek, sklepy internetowe, dystrybutorów oraz wiele innych podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw. Niedostosowanie się do nowych wymagań może oznaczać nie tylko wysokie kary administracyjne, lecz także ograniczenie możliwości wprowadzania produktów na rynek Unii Europejskiej.
Nie ryzykuj – sprawdź, jakie obowiązki wynikają z Rozporządzenia PPWR i jak przygotować swoją firmę do nowych wymagań dotyczących opakowań i odpadów opakowaniowych.
Spis treści
Czym jest Rozporządzenie PPWR?
Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), czyli Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych stanowi nowe, kompleksowe ramy prawne dotyczące projektowania, wprowadzania do obrotu oraz gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi na terenie Unii Europejskiej.
Akt ten zastępuje obowiązującą wcześniej Dyrektywę 94/62/WE, wprowadzając jednolite, bezpośrednio obowiązujące przepisy we wszystkich państwach członkowskich. Oznacza to, że przedsiębiorcy nie będą już opierać się wyłącznie na krajowych regulacjach wdrażających dyrektywę, lecz bezpośrednio na przepisach rozporządzenia.
Rozporządzenie PPWR obejmuje cały cykl życia opakowania – od etapu projektowania, przez produkcję i wprowadzanie do obrotu, aż po ponowne użycie, recykling oraz zagospodarowanie powstałych odpadów. Rozporządzenie nakłada nowe obowiązki na przedsiębiorców oraz wprowadza wymagania dotyczące m.in. składu materiałowego opakowań, ich recyklowalności, zawartości materiałów pochodzących z recyklingu, oznakowania oraz dokumentacji potwierdzającej zgodność z wymaganiami UE.
Cele Rozporządzenia PPWR
Podstawowym celem PPWR jest ograniczenie negatywnego wpływu opakowań na środowisko poprzez rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym oraz zwiększenie efektywności wykorzystania surowców. Rozporządzenie ma jednocześnie zapewnić jednolite zasady funkcjonowania rynku opakowań w całej Unii Europejskiej, eliminując bariery wynikające z odmiennych przepisów krajowych.
Najważniejsze cele PPWR obejmują:
– ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów opakowaniowych,
– projektowanie opakowań umożliwiających skuteczny recykling,
– zwiększenie wykorzystania surowców wtórnych poprzez obowiązkowy udział recyklatu w wybranych opakowaniach z tworzyw sztucznych,
– rozwój systemów ponownego użycia i ponownego napełniania opakowań,
– ograniczenie stosowania substancji stwarzających zagrożenie dla zdrowia i środowiska, w tym PFAS,
– eliminację wybranych rodzajów opakowań jednorazowego użytku,
– ujednolicenie oznakowania opakowań w celu ułatwienia prawidłowej segregacji odpadów przez konsumentów.
Kogo dotyczy Rozporządzenie PPWR?
Zakres podmiotowy PPWR jest znacznie szerszy niż wcześniejsze regulacje dotyczące gospodarki opakowaniami. Rozporządzenie obejmuje praktycznie wszystkie podmioty uczestniczące w łańcuchu dostaw opakowań oraz produktów w opakowaniach.
Obowiązki wynikające z PPWR mogą dotyczyć między innymi:
– producentów opakowań,
– producentów wprowadzających produkty pod własną marką,
– importerów sprowadzających towary spoza Unii Europejskiej,
– przedsiębiorców prowadzących sprzedaż internetową,
– sektora HoReCa,
W praktyce większość przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach na rynek UE będzie zobowiązana do spełnienia przynajmniej części nowych wymagań.
Kluczowe obowiązki wynikające z Rozporządzenia PPWR
1. Eliminacja szkodliwych substancji i ograniczenie ilości opakowań
Rozporządzenie nakłada obowiązek ograniczenia wpływu opakowań na środowisko już na etapie ich projektowania. Przedsiębiorcy będą zobowiązani m.in. do:
– przestrzegania limitów zawartości metali ciężkich oraz PFAS (art. 5),
– projektowania opakowań o możliwie najmniejszej masie i objętości przy zachowaniu ich funkcjonalności (art. 10),
– ograniczenia pustej przestrzeni w opakowaniach, szczególnie w handlu elektronicznym (art. 24),
– zaprzestania stosowania wybranych formatów opakowań jednorazowego użytku (art. 25).
2. Rozwój systemów ponownego użycia
PPWR znacząco zwiększa znaczenie opakowań wielokrotnego użytku poprzez:
– ustanowienie wymagań dla opakowań przeznaczonych do wielokrotnego użycia (art. 11),
– wyznaczenie obowiązkowych celów ponownego użycia i ponownego napełniania dla wybranych sektorów gospodarki, w szczególności transportu gospodarczego (art. 29).
3. Wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym
Nowe przepisy mają zapewnić, aby opakowania pozostawały w obiegu gospodarczym jak najdłużej. W tym celu PPWR wprowadza obowiązek:
– projektowania opakowań spełniających wymagania recyklowalności oraz klasyfikowania ich do klas A, B lub C pod względem wydajności recyklingu (art. 6),
– zapewnienia minimalnej zawartości tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu w określonych opakowaniach (art. 7),
– stosowania kompostowalnych opakowań dla wybranych zastosowań (art. 9),
– ujednolicenia oznakowania opakowań oraz pojemników na odpady opakowaniowe (art. 12).
4. Rozszerzona odpowiedzialność producenta (EPR)
PPWR wzmacnia system rozszerzonej odpowiedzialności producenta poprzez:
– obowiązek rejestracji producentów w odpowiednich systemach EPR,
– finansowanie kosztów gospodarowania odpadami opakowaniowymi,
– nowe obowiązki dokumentacyjne oraz identyfikowalność opakowań w całym łańcuchu dostaw (art. 44–45).
Od kiedy obowiązują poszczególne wymagania PPWR?
11 lutego 2025 r.
Rozporządzenie PPWR weszło w życie 11 lutego 2025 r., jednak większość jego przepisów zacznie być stosowana od 12 sierpnia 2026 r. Okres przejściowy powinien zostać wykorzystany na analizę obowiązków oraz dostosowanie opakowań, dokumentacji technicznej i procesów wewnętrznych.
12 sierpnia 2026 r.
Od tej daty zacznie obowiązywać większość przepisów PPWR, w szczególności:
– limity zawartości metali ciężkich we wszystkich opakowaniach,
– zakaz wprowadzania do obrotu opakowań do kontaktu z żywnością zawierających PFAS powyżej dopuszczalnych wartości,
– obowiązek sporządzania deklaracji zgodności UE oraz dokumentacji technicznej,
– obowiązki importerów dotyczące weryfikacji zgodności opakowań pochodzących spoza UE,
– obowiązek zapewnienia identyfikowalności uczestników łańcucha dostaw,
– obowiązek wyznaczenia upoważnionego przedstawiciela EPR przez producentów i przedsiębiorców spoza UE,
– zakaz stosowania wybranych formatów opakowań jednorazowego użytku.
Należy pamiętać, że jako rozporządzenie unijne PPWR stosuje się bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, niezależnie od tempa zmian w krajowych przepisach.
12 lutego 2028 r.
Od tego dnia obowiązywać będą m.in.:
– jednolite oznakowanie opakowań i pojemników na odpady,
– wymagania dotyczące opakowań kompostowalnych,
– ograniczenia pustej przestrzeni dla opakowań handlowych.
1 stycznia 2030 r.
Rozpocznie się stosowanie kolejnych kluczowych wymagań dotyczących:
– recyklowalności opakowań oraz klasyfikacji ich do klas A, B lub C,
– minimalnej zawartości recyklatu w wybranych opakowaniach z tworzyw sztucznych,
– minimalizacji masy i objętości opakowań,
– ograniczenia pustej przestrzeni w opakowaniach transportowych, zbiorczych i wykorzystywanych w handlu elektronicznym,
– zakazu stosowania kolejnych wskazanych w rozporządzeniu formatów opakowań.
1 stycznia 2038 r.
Od tego momentu na rynku UE będą mogły pozostawać wyłącznie opakowania spełniające co najmniej klasę B recyklowalności. Opakowania zakwalifikowane do klas C i D nie będą mogły być wprowadzane do obrotu.
Jakie sankcje grożą za niedostosowanie się do PPWR?
Rozporządzenie PPWR nie określa jednolitego katalogu kar obowiązujących w całej Unii Europejskiej. Zobowiązuje jednak państwa członkowskie do ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji za naruszenie jego przepisów.
W Polsce przepisy wykonawcze mają zostać wprowadzone w ramach nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (projekt UC100). Obecne założenia projektu przewidują między innymi:
– administracyjne kary pieniężne sięgające nawet 2 mln zł za wprowadzanie do obrotu opakowań niespełniających wymagań PPWR,
– możliwość nakazania wycofania z rynku produktów umieszczonych w niezgodnych opakowaniach,
– odpowiedzialność za brak wymaganej dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności,
– rozszerzone uprawnienia organów kontrolnych do przeprowadzania kontroli oraz weryfikacji dokumentacji.
Dla wielu przedsiębiorców największym ryzykiem będą nie tylko sankcje administracyjne, lecz również utrata możliwości sprzedaży produktów na rynku UE, odpowiedzialność kontraktowa wobec partnerów handlowych oraz konieczność kosztownego wycofania produktów z obrotu. Dlatego przygotowania do wdrożenia wymagań PPWR warto rozpocząć odpowiednio wcześniej.
Rozporządzenie PPWR – podsumowanie
Rozporządzenie PPWR wprowadza nowe standardy projektowania, wprowadzania do obrotu oraz gospodarowania opakowaniami w całej Unii Europejskiej. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dostosowania opakowań, procesów i dokumentacji do nowych wymagań, które będą wdrażane etapami w kolejnych latach. Odpowiednie przygotowanie już dziś pozwoli ograniczyć ryzyko prawne, uniknąć kosztownych zmian oraz zachować konkurencyjność na rynku.