Jak przebiega kontrola WIOŚ?

To, jak przebiega kontrola, zależy od jej rodzaju. Kontrole interwencyjne odbywają się bez zapowiedzi – inspektorzy pojawiają się na miejscu w reakcji na zgłoszenie naruszeń i weryfikują faktyczny stan rzeczy. Z kolei kontrola planowa jest zapowiedziana i daje przedsiębiorcy czas na przygotowanie wymaganych dokumentów.

W praktyce kontrola WIOŚ przebiega według określonych etapów:

1. Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli

W przypadku kontroli planowych przedsiębiorca otrzymuje zawiadomienie, które musi zostać doręczone co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem działań inspektorów (ale nie później niż 30 dni). Na wniosek firmy kontrola może rozpocząć się wcześniej.

Kontrole pozaplanowe (na wniosek innego organu oraz kontrole interwencyjne) rozpoczynane są bez wcześniejszego zawiadomienia.

2. Wszczęcie kontroli – przyjazd inspektorów do zakładu

Formalnym rozpoczęciem kontroli jest wejście inspektorów na teren zakładu. Na początku okazują oni legitymacje służbowe oraz upoważnienie, w którym wskazany jest m.in.:

– rodzaj i zakres kontroli,

– osoby uczestniczące w kontroli,

– przewidywany termin zakończenia działań.

Inspektorzy mają obowiązek poinformować przedsiębiorcę o jego prawach i obowiązkach oraz dokonać wpisu w książce kontroli.

W przypadku kontroli interwencyjnej upoważnienie może być doręczone do 3 dni roboczych po jej rozpoczęciu.

3. Przeprowadzenie oględzin zakładu oraz weryfikacja dokumentacji

To najważniejsza część kontroli. Inspektorzy dokonują oględzin miejsca prowadzonej działalności oraz weryfikacją dokumentację. Czasami zdarza się, że Inspekcja Ochrony Środowiska w trakcie kontroli pobiera do badań próby np. gleby, ścieków lub wykonuje pomiary hałasu.

W trakcie wizji lokalnej inspektorzy WIOŚ zapoznają się z procesem produkcyjnym oraz stosowanymi technologiami.

Podczas oględzin inspektorzy WIOŚ sprawdzają m.in.:

– miejsca magazynowania odpadów,

– kotłownie i instalacje powodujące emisję zanieczyszczeń,

– studnie i miejsca poboru wody,

– urządzenia do oczyszczania ścieków i odprowadzania wód opadowych,

– urządzenia ochrony środowiska (separatory, filtry, odpylacze, cyklony),

– źródła emisji hałasu.

Rodzaj dokumentacji, której okazania żądają inspektorzy również jest uzależniona od zakresu kontroli. Do dokumentów, które są najczęściej weryfikowane przez inspektorów WIOŚ podczas kontroli należą:

– decyzje administracyjne (np. pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, zezwolenia na gospodarowanie odpadami),

– dane widniejące w systemie BDO (karty ewidencji i karty przekazania odpadów, roczne sprawozdania),

– sprawozdania środowiskowe oraz potwierdzenie ich złożenia (np. wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, raport KOBiZE),

– wyniki badań i pomiarów emisji np. badania jakości ścieków, pomiary hałasu do środowiska.

Jeśli w toku kontroli inspektor uzna, że materiał dowodowy zebrany przez niego w trakcie oględzin lub podczas weryfikacji dokumentów nie jest wystarczający, aby udokumentować jakąś okoliczność lub nieprawidłowość, może przesłuchać każdą osobę w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego. Przesłuchiwanie takiej osoby następuje z jednoczesnym pouczeniem jej o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o której mowa w Kodeksie karnym.

Przeczytaj również: Kontrola WIOŚ – obowiązki kontrolowanego oraz uprawnienia inspektorów

4. Zakończenie kontroli – przekazanie protokołu kontroli

Każda kontrola kończy się sporządzeniem protokołu kontroli. To oficjalny dokument, w którym inspektorzy opisują:

– prowadzoną przez podmiot działalność gospodarczą

– przebieg działań,

– stan faktyczny zastany podczas kontroli,

– stwierdzone naruszenia,

– stwierdzone nieprawidłowości wraz z informacją o nałożonych sankcjach,

– załączniki do protokołu.

Protokół kontroli inspektor sporządza w dwóch egzemplarzach, z czego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej.

Kontrolowany podmiot otrzymując protokół kontroli ma do wyboru trzy możliwości:

– może podpisać protokół kontroli bez wnoszenia żadnych uwag,

– może wnieść uwagi i jednocześnie podpisać protokół kontroli,

– może odmówić podpisania protokołu kontroli.

Podpisując protokół kontroli, w uwagach można odnieść się do przebiegu kontroli, poszczególnych nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie kontroli, sposobu pobierania prób. Uwagi do protokołu mogą dotyczyć np. podjętych już w trakcie kontroli przez przedsiębiorcę działań naprawczych lub wyeliminowaniu nieprawidłowości, które stwierdził inspektor.

Z kolei podmiot, który odmówi podpisania protokołu, w terminie 7 dni od dnia zakończenia powinien wnieść uwagi i zastrzeżenia do protokołu. Po wniesieniu uwag i zastrzeżeń do protokołu, WIOŚ powinien ustosunkować się na piśmie do tych uwag i zastrzeżeń.

5. Działania pokontrolne

Gdy w trakcie kontroli stwierdzone zostaną nieprawidłowości, wówczas do kierownika kontrolowanej jednostki może zostać skierowane zarządzenie pokontrolne.

Celem zarządzenia pokontrolnego jest zobowiązanie podmiotu do podjęcia działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli.

W zarządzeniu wojewódzki inspektor ochrony środowiska wskazuje naruszone obowiązku z zakresu ochrony środowiska, stwierdzone podczas kontroli, zarządzając podjęcie działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie, a także wyznacza przedsiębiorcy termin, w jakim ma obowiązek poinformować organ o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń podczas kontroli, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może także wydać decyzję wymierzającą karę pieniężną, wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie lub poinformować właściwe instytucje o ustaleniach kontroli, w celu podjęcia przez nie działań w ramach posiadanych kompetencji.

Przeczytaj również: Audyt środowiskowy w firmie – jak przygotować się do kontroli WIOŚ