Kontrola WIOŚ – obowiązki kontrolowanego oraz uprawnienia inspektorów WIOŚ
Kontrola WIOŚ to jedno z najbardziej stresujących wydarzeń, z jakimi może spotkać się przedsiębiorca.
Znajomość uprawnień inspektorów WIOŚ oraz własnych obowiązkach może mieć istotny wpływ na przebieg całej kontroli oraz końcowy efekt.
Dowiedz się, jakie narzędzia ma Inspekcja Ochrony Środowiska i jak przygotować się do kontroli, aby przejść przez kontrolę bez stresu i ryzyka.
Spis treści
Czym jest Inspekcja Ochrony Środowiska?
Inspekcja Ochrony Środowiska (IOŚ) została powołana do kontroli przestrzegania przepisów dotyczących ochrony środowiska oraz do prowadzenia badań i oceny jego stanu. W jej strukturze znajdują się: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) oraz 16 wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska (WIOŚ). Działalnością Inspekcji kieruje Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Przeczytaj również: Kontrola WIOŚ – zadania i rodzaje kontroli
Etapy kontroli WIOŚ
Typowa kontrola składa się z 5 etapów:
1. Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli
2. Formalne wszczęcie kontroli (przyjazd inspektorów do zakładu
3. Przeprowadzenie oględzin zakładu oraz weryfikacja dokumentacji
4. Formalne zakończenie kontroli (przekazanie protokołu kontroli)
5. Działania pokontrolne
Przeczytaj również: Jak przebiega kontrola WIOŚ?
Jakie uprawnienia posiadają inspektorzy WIOŚ?
Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska przy wykonywaniu kontroli inspektor Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniony jest do:
1. wstępu przez całą dobę wraz z niezbędnym sprzętem:
– na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza,
– do środków transportu,
– na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej
2. przeprowadzania niezbędnych pomiarów lub badań, w tym pobierania próbek lub wykonywania innych czynności kontrolnych, w tym z użyciem bezzałogowych statków powietrznych, w celu ustalenia na terenie kontrolowanej nieruchomości, w obiekcie lub jego części, w kontrolowanym środku transportu, stanu środowiska oraz oceny tego stanu w świetle przepisów o ochronie środowiska, a także warunków wykonywania działalności wpływającej na środowisko indywidualnie określonych w decyzjach administracyjnych;
3. żądania wstrzymania ruchu lub uruchomienia instalacji lub urządzeń, w tym środków transportu oraz powstrzymania się od wykonywania innych czynności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla przeprowadzenia badań, w tym pobrania próbek i wykonania pomiarów;
4. oceny sposobu eksploatacji instalacji lub urządzeń, w tym środków transportu;
5. oceny stosowanych technologii i rozwiązań technicznych;
6. żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego przy jednoczesnym pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o której mowa w Kodeksie karnym;
7. żądania okazania dokumentów, w tym dokumentów finansowych i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli;
8. ustalania tożsamości osób oraz żądania okazania dokumentów niezbędnych do wymierzenia grzywny w drodze mandatu karnego lub sporządzenia wniosku o ukaranie;
9. nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia przeciwko środowisku określone w przepisach odrębnych;
10. oceny sposobu wykonywania pomiarów emisji, ilości pobranej wody oraz odprowadzanych ścieków przez jednostkę prowadzącą pomiary, w tym poprawności sposobu pobierania i analizy próbek;
11. określenia składu morfologicznego odpadów w oparciu o wiedzę ekspercką.
Jeżeli przeprowadzenie niezbędnych pomiarów, w tym pobieranie próbek lub wykonanie innych czynności kontrolnych, wymaga specjalistycznej wiedzy lub umiejętności, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może upoważnić do udziału w kontroli osobę niebędącą inspektorem, posiadającą taką wiedzę lub takie umiejętności.
Jakie obowiązki spoczywają na przedsiębiorcy w trakcie kontroli?
Podczas kontroli przedsiębiorca ma obowiązek umożliwić inspektorowi dostęp na teren, na którym prowadzona jest działalność (lub inny, jeżeli zachodzi taka konieczność), przedłożyć wszelkie wymagane dokumenty oraz udzielić odpowiedzi na zadawane przez inspektora pytania. Przedsiębiorca jest również obowiązany posiadać w siedzibie firmy książkę kontroli przedsiębiorcy, która zawiera informacje o przeprowadzonych w przeszłości oraz prowadzonych obecnie kontrolach różnych instytucji.
Przeczytaj również: Audyt środowiskowy w firmie – jak przygotować się do kontroli WIOŚ
Uniemożliwienie lub utrudnianie kontroli WIOŚ
Przedsiębiorca nie może uniemożliwiać i utrudniać przeprowadzenie czynności kontrolnych.
Do najczęstszych działań, które WIOŚ traktuje jako utrudnianie lub udaremnianie kontroli, należą:
– uniemożliwienie wejście na teren zakładu lub jego części,
– uniemożliwienie poboru próbek do analiz,
– nieprzedkładanie żądanych dokumentów,
– wydłużanie czas kontroli, np. poprzez nieodbieranie korespondencji,
– niestawianie się w wyznaczonym miejscu i czasie na wezwanie,
– udzielanie wymijających lub wprowadzających w błąd wyjaśnień.
Przeczytaj również: Utrudnianie kontroli WIOŚ – jakie mogą być konsekwencje?
Ile czasu może trwać kontrola WIOŚ?
Jednym z instrumentów mających chronić przedsiębiorcę przed uciążliwością związaną z prowadzonymi przez organy administracji kontrolami, jest ograniczenie czasu trwania kontroli.
W ustawie z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców określone zostały limity czasowe kontroli, uzależnione od rodzaju przedsiębiorcy. Zgodnie z treścią tej regulacji, czas trwania kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać:
– 12 dni dla mikroprzedsiębiorców,
– 18 dni dla małych przedsiębiorców,
– 24 dni dla średnich przedsiębiorców,
– 48 dni dla pozostałych przedsiębiorców.
Ww. limity odnoszą się do kontroli podejmowanych przez jeden organ administracji. Oznacza to, że jeśli w danym roku u przedsiębiorcy odbyła się kontrola Państwowej Inspekcji Pracy, która wykorzystała ww. limit dni, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby w tym samym roku kontrolę rozpoczął WIOŚ, jako że ten limit przysługuje mu niezależnie od czasu kontroli innych organów.
Dodatkowo w tym miejscu mogą pojawić się wątpliwości, w jaki sposób liczyć czas trwania kontroli. Mogłoby się wydawać, że to po prostu okres od dnia rozpoczęcia kontroli do dnia jej zakończenia, ale tak nie jest. Generalnie przyjmuje się, że jest to liczba dni, w których inspektorzy WIOŚ faktycznie prowadzili czynności kontrolne na terenie zakładu przedsiębiorcy.
Kontrola WIOŚ – podsumowanie
Kontrola WIOŚ to proces, którego celem jest sprawdzenie, czy przedsiębiorstwo działa zgodnie z przepisami ochrony środowiska. Znajomość etapów kontroli oraz odpowiednie przygotowanie dokumentacji znacząco ułatwiają przebieg całego postępowania. Warto pamiętać, że inspekcja nie musi oznaczać problemów – dobrze przygotowana firma traktuje ją jako potwierdzenie prawidłowości swoich działań.